Kakao Ve Kahve Tonları İçin Pratik Değerlendirme Adımları |
Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü hissedildiğini anlatan bir ölçüttür; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Tadıma yakmadan girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın çıplak kokusu size bir başlangıç ölçüsü sağlar bilhassa tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Burada no. 1 tubos aroma profili benzeri tüple korunan bir kutu ve sivri uçlu tekli puro benzeri tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren tat ne kadar net ise yoğunluk o ölçüde fazla demektir hem de bu basit adım sonraki tüm yorumları daha sağlam bir zemine oturtur. Notu o anda yazmak gerekir, çünkü bellek çabucak kaybolur. Aynı çubuğu birkaç kez koklamak hatayı azaltır zira kalabalık ortamlarda hafif notalar çabucak kaçırılır. Yoğunluk tek başına iyilik ölçüsü sayılmaz; yalnızca gücü anlatır. Bu yüzden ilk denemede sabırlı olmak hem de kriterleri önceden netleştirmek işin temeli olur. Ölçüt belli olunca her çubuk aynı terazide değerlendirilir böylece yorumlar birbiriyle destekler. Tadım sırasında telefon kenarda kalırsa odaklanma güçlenir.
İlk üçte bir bölümden sonuna aroma yolculuğu
Bir çubuğun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle ölçmek yanıltıcıdır ayrıca baştan acele edip hüküm vermek kolay yapılan bir hatadır. İlk üçte birlik bölümde koku çoğunlukla yumuşak ama net başlar tabii ki bu sıralama her üründe birebir tekrar etmeyebilir. Tüplü kısa puro kutusu benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer zira gerçek karakter genellikle burada saklıdır. İkinci evrede aroma gücü çoğu zaman zirveye yaklaşır ve notalar belirginleşir hem de çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç yarım olur. Kısa kalın çaplı vitola benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç görülür gerçekten bu sebeple yavaş gitmek ödüllendirir. Son bölümde sıcaklık arttığından sertçe notalar öne çıkabilir nitekim ısınmış yaprak asıl tadını ancak ortalarda ortaya koyar. Üç evre için ayrı bir not vermek daha adil değerlendirme sağlar. Bölümlerin sınırı çoğu zaman keskin değildir, bu yüzden yaklaşık olarak üçe ayırmak işinizi görür. Değişimleri fark etmek adına çekiş aralığını sabit tutmak önemlidir. Art arda çekmek ısıyı artırır hem de aromayı bozar.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Yoğunluğu sayıya dökmek kişisel yorumu daha okunur hâle getirir mutlaka aynı aydınlatma ile sessiz bir köşe seçilmelidir. Birden beşe giden bir skala çoğu kişi için işe yarar bu da tadım notlarını insandan insana daha karşılaştırılabilir yapar. Bir belli belirsiz aromayı, beş de ağızda uzun süre kalan yoğun aromayı anlatır bu sayede dikkat dağılmaz ve yorum doğruluğu yükselir. Romeo y julieta petit julietas gibi ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt basamaklarda yer alır ve sonradan okunduğunda hangi noktayı kastettiğiniz kolayca hatırlanır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu gibi aynı boydaki bir kutu ise yumuşak notaları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir aksi halde aynı ürün iki ayrı not alabilir. Notu vermeden önce en az üç çekiş almak şarttır öte yandan ondalık puanlar yazmak gereksiz bir karmaşa getirir. Ölçeği her seferinde değiştirmemek karşılaştırmayı güvenilir yapar. Ölçeğin orta noktası genellikle kullanılan değerdir, çünkü ılımlı aromalar büyük kısmını kapsar. Uç noktalardaki puanlar yalnızca belirgin hâllerde kullanılmalıdır. Böylece not defteri ayırt edici kalır.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çubuğun kalınlığı, dumanın sıcaklığını hem de aroma gücünü doğrudan değiştirir bu nedenle yanış çizgisinin düzgün ilerlemesini da izlemek yararlıdır. Dar çaplı bir çubuk hızla yanar, bu yüzden baharatlı tonlar çabuk öne çıkar nitekim dar çaplılarda ısı artışı çok daha hızlıdır. Petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu hemen fark edersiniz yanma temposu de aromayı hemen değiştiren bir unsurdur. Geniş çaplı gövdelerde duman daha yavaş akar ve aromalar sonradan belirir ve bu çabukluk tadın algılanma süresini kısaltır. Regalias de londres yoğunluğu nasıl benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler küllenme düzensizse yorum bölümüne eklenmelidir. Serin duman tadı daha okunur kılar fakat şiddetini azaltmaz aksine geniş gövdede ısı daha uzun bir süreye yayılır. Bu yüzden kalınlığı not defterine yazmak gerekir. Değişik kalınlıklarda iki ürünü aynı oturumda denerken önce inceyi ardından geniş çaplıyı içmek iyi olur. Böylece güçlü aroma ince olanın izlenimini gölgelemez. Aradaki bekleme zamanı en az yarım saat tutulmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Aroma iki yoldan algılanır: dildeki his ile burun boşluğunun yakaladığı koku oysa ikisi karşılıklı besler fakat aynı şey değildir. Gücü dikkatle yorumlamak için bu iki kanalı ayrı yazmak gerekir bu fark başta önemsiz görünse de sonuçları epey etkiler. Dumanı dudaktan bırakırken burundan yavaşça bırakmak retrohale yöntemidir örneğin hafif bir soluk aromayı daha zengin açar. Short churchills yoğunluğu nasıl gibi kremsi bir robusto bu denemede koku tarafını net verir ayrıca nezle halindeyken denenen tadımlar güvenilir sayılmaz. Yirmi dakikalık ince puro gibi ince bir çubuk de kuru tonu daha kısa bırakır sert bir nefes ise ince notaları siler. Güç dilde düşük ama koku tarafında belirgin çıkabilir benzer biçimde ağır bir yemekten hemen sonra algı körelir. Bu iki izlenimi karşılaştırmak öğretici olur; Bu iki notu ayırmak kafa karışıklığını giderir. Acemi tadımcılar açısından önce koku yoluyla algılanan notalara bakmak işi basitleştirir. Zamanla damak kısmı de ayrıntı göstermeye başlar. Değişik kokuları isimlendirmeyi alışkanlık yapmak hafızayı keskinleştirir.
Damak temizliği ve eşlikçi içecek seçimi
Ağız doyduğunda yoğunluk olduğundan zayıf hissedilir ayrıca öğün arasında tadım yapıyorsanız bu önlem iyice değer kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra ılık bir yudum su almak yararlı olur bu küçük özen aroma gücünün gerçek yüzünü görmenizi sağlar. Wide churchills tadım notları gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda daha uygundur zira doymuş bir ağız en güçlü notayı bile silik gösterir. Şekersiz kahve kakao tonlarını güçlendirir, tatlı içecek ise onları bastırır üstelik çok soğuk içecekler dili uyuşturur ve aroma algısını azaltır. Romeo y julieta puritos puro gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri su ile daha temiz görünür bu yüzden temizlik aşaması atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her seferinde aynı seçmek kıyası korur nitekim yoğun şekerli sıvıdan hemen sonra baharatlı notalar olduğundan sert görünür. Doyduktan hemen sonra tadım yapmak önerilmez. Su ve kahve dışında çay de kullanılabilir; asıl mesele seçimin sade olmasıdır. Damak temizlendikten ardından iki üç dakika ara vermek faydalıdır. Hızlıca girişilen değerlendirme çoğunlukla eksik sonuçlanır.
Mini ve club sigarillo arasında aroma gücü
Küçük çubuk formatında yanış hızlı olduğundan aroma dalgalanması daha dar bir alanda yaşanır üstelik başlangıç notu bu ölçülerde hızla kaybolabilir. Dolayısıyla ilk çekişler ve son çekişler arasındaki oynamayı yakalamak daha zordur bu yüzden kısa bir ölçü uzun bir puroya göre daha dikkatli incelenmelidir. 20 club sigarillo aroma profili gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır böylece yoğunluğu gözlemeyi rahatlatır zira her nefesin payı daha fazladır. Romeo julieta 20 mini benzeri mini ölçü de sedir tonunu hızla ortaya koyup biter çünkü değişim uzun süre değil birkaç çekişte olup biter. Mini ölçülerde iki çubuk tadmak tek çubuktan daha sağlam sonuç sunar bu sebeple sakin ve dengeli nefes önerilir. Teneke kutu kokusu başlangıçtaki ilk notu oluşturur bu nedenle yazmayı yanış sürerken değil hemen bitince yapmak kolaylık sağlar. Bunu ayrı yazmak yararlıdır. Boy kısaldıkça aroma katmanı daralır, ama güç hissi aynı kalabilir. Bu nedenle sigarillo değerlendirmelerini puro kayıtlarıyla birebir karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı bir bölüm kullanmak yararlıdır.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Bir defalık bir tadım aroma gücü konusunda kesin bir yargı vermez demek ki her deneme bir öncekinin üzerine eklenir. Günün yorgunluğu, ortam ile zaman algıyı değiştirir bu alışkanlık birkaç denemeden ardından gözle görülür fayda verir. Dolayısıyla basit bir tadım defteri açmak fayda sağlar aksi takdirde benzer notalar her seferinde yeniden keşfedilir. 20 aniversario benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında sedir tonu aynı kalıyor mu görülür üstelik aynı ürüne geri dönüp bakmak gelişimi görmenizi mümkün kılar. San cristobal bastiones puro benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise aroma notunun ne kadar oynadığını gösterir bu da zaman kaybına yol açar. Tarih, puro adı ve puan deftere girilmelidir nitekim ilk notlar ileride okunduğunda ilginç sapmalar barındırır. Puanlar birbirinden iki puandan fazla sapma varsa şartlar yeniden düşünülmelidir. Zamanla kendi ölçeğiniz netleşir. Kayıtta kısa cümleler ayrıntılı paragraflardan daha kullanışlıdır. Mesela orta bölüm belirgin sedir kokusu gibi bir not tatmin edici olur. İleride okunduğunda anlaşılır olmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Dolgunluk, içimin ağızdaki dokusunu tarif eder; yoğunluk de tatların şiddetidir çünkü bu iki özellik aynı doğrultuda hareket etmek zorunda değildir. Bu iki kavram çoğu zaman birbirinin yerine anılır, oysa bağımsız değerlendirilir bu ikisini ayırmak nihayetinde daha dürüst bir değerlendirme ortaya çıkarır. El principe neye benzer benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sütlü kahve tonunu belirgin taşıyabilir örneğin ağır bir duman zayıf bir tatla birleşebilir. Dengeli onlu puro kutusu benzeri dengeli bir kutu ise orta gövdeyle badem tonunu güçlü taşır üstelik ağır bir içim notasız da kalabilir. Demek ki hafif içimli bir puro yüksek lezzet verebilir aksi durum da geçerlidir. Farkı görmek için iki puan tutmak yeterlidir bu sebeple tek kelimeyle güçlü demek yerine ikisini ayrı yorumlamak iyidir. Gövdeye bakıp aroma gücünü hesaplamak yanıltır. Birbirine yakın dolgunlukta iki ürün içinde yoğunluk farkı bulmak ince bir iştir. Bu yeteneğin ilerlemesi zaman ile düzenli not tutmayı gerektirir. Sonuçta en iyi ölçüt kişisel damak zevkiniz kalır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Oda, yoğunluk izlenimini en az çubuğun kendisi kadar etkiler yani en iyi tadım koşulları sabitlemekle mümkündür. Nemi düşük bir havada çubuk hızlı yanar böylece keskin tonlar öne geçer bu nedenle ortam koşullarını de deftere eklemek akıllıca olur. Çok nemli havada ise duman tıkanır hem de aroma silikleşir ısı de tütünün yanma hızını etkileyen başka bir etkendir. San cristobal la prado puro benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun koruduğu durumu hesaba katmak gerekir aksi halde farklı günlerde ortaya çıkan puan farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu nasıl içilir gibi orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda karşılaştırılırsa fark daha doğru okunur tadım anı planlarken bunu unutmayın. Havalandırma ortamdaki yabancı kokuları azaltır, yoğun koku ise koku duyusunu şaşırtır oysa asıl etken sıklıkla odadaki hava ya da koku olur. Tadımı hep benzer koşullarda tekrarlamak en güvenilir yoldur. Havasız bir ortamda duman birikirse ikinci çubuğun tadı yanlış algılanabilir. Pencere açıklığı sağlamak genellikle yeterlidir. Rüzgar çok güçlüyse kül yapısı bozulur.