Büyükanne büyükbabayla geçici kalış sürelerini netleştirmek |
Sınır İhlallerinde Tepki Vermenin Doğru Yolu
Büyükannelere çocuk bakımında sınır koymak, aile içi ilişkilerindengeli ilerlemesi açısından çok önemlidir. Anne ve baba olaraken başta hangi konularda destek istediğinizi net biçimdetanımlamanız gerekir. Örneğin uyku saatleri, beslenme düzeni ve ekran süresi gibialanlar büyükannelerle açıkça konuşulmalıdır. Bu konuşmadasert bir dil yerine sevgi dolu bir üslup tercih edilmelidir. Büyükanneküçüklere karşıfazlasıyla şefkatlidir ve bu sevgiyideğerli bulmak aynı zamanda sınırlarınhangi sebeple gerekli olduğunupaylaşmak için kullanabilirsiniz. Kararlarınızısade cümlelerle ifade etmek, yanlış anlaşılmaları büyük ölçüde azaltır. Büyükannenineski deneyimlerinedeğer vermek de sınır koyma sürecininbir kısmı olmalıdır. Zaman zaman küçük farklılıklar yaşanabilir ve bunlar doğal karşılanmalıdır. Sınırlarındeğişmez olması, çocuğunhuzur duygusunupekiştirir. Eğer bir anlaşmazlıkdoğarsa, sakin bir ortamdayine konuşmak enyapıcı yoldur. Unutulmamalıdır kiniyet, büyükanne iletorun arasındasamimi bir bağ kurarkenailenin rahatolmasını sağlamaktır.
Büyükbabayla bayram ziyaretlerinde süre belirlemek, hemaile üyelerinin hem de ev sahiplerininkeyfi içingerekli bir adımdır. Bayram sabahı başlamadan önceprogram yapmak ziyaretinne kadar saat süreceğinieşlerle konuşmak çok yararlıdır. Büyükbabanınsamimiyeti her zamangörülür olsa da uzun süren bir ziyaretler yorucu olabilir. Bu nedenlebuluşma saatleribaştan bildirilmeli veuygunsa kısa bir programdüzenlenmelidir. Çocukların oyun saatleri göz önünde bulundurulmalı, aksi haldeyorgun bir ortammeydana gelebilir. Büyükbabagörüşmeyi uzatmakdilerse nazik birüslupla yönlendirme yapılabilir. Yemeköncesi gibimünasip molalarolanak sunar. Böylecebütün misafirler gününü keyifle geçirir. Süre sınırınınüzüntü yaratmaması içiniçten bir dil kullanılmalıdır. Bayramın asıl anlamı, aile bağlarınıpekiştirmek olduğundanölçülü ama kaliteli birkarşılaşma çoğu zaman daha değerli olabilir.
Torunlara şeker ve hediye verme konusunda sınırlar belirlemek, çocuklarıngelişimi veruhsal dengesibakımından oldukçakritiktir. Büyükanne ve büyükbabalargenellikle sevgileriniikramla ifade etmekisteyebilirler. Bu davranış doğal olsa da aşırı tüketim diş çürüğü vemetabolizma sorunlarınaneden olabilir. Bu nedenleebeveyn olarakhaftalık şekertüketimini netleştirmekönemlidir. Büyükanneyesınırları anlatırkenküçümseyici olmayansakin dil kullanmakşarttır. Hediyeler konusunda deeş bir yaklaşımizlenebilir. Oyuncakadedi çokartık olduğundatorun odağını kaybedebilir. Bunun yerine kitap gibiöğretici hediyelertercih edilebilir. Büyükanneninhoşnut olmasınıdileyen bir aileyönünden bu türseçenekler oldukçapratiktir. Sınırlarınanlaşılır olmasıüstelik çocuğa tutarlı bir çerçeve sunar. Zamanlabüyükbaba butercihe alışacak ve sevgi dolu ilişkisağlamlaşacaktır.
Büyükanne ile çocuk disiplini konusunda uzlaşmak, aileninbirlikte birtavır geliştirmesiadına vazgeçilmezdir. Farklıdönemler arasında yetiştirme yöntemlerindedeğişiklikler olması oldukça doğaldır. Ancak çocuğun kafasıyorulmaması içinönemli kuralların aynı olmasışarttır. Anneile babailk olarak kendi aralarındaanlaşılmış çerçeve oluşturmalı. Dahaardından bu çerçevebüyükannelere sakinsohbetle paylaşılmalıdır. Büyükannebirikimlerini paylaşırken dinlemek degereklidir. Örneğinteşvik yöntemleriyönünden biröneri ayrılığıyaşandığında çocuğunyanında tartışmakyerine geçmek özel bir zamandaele alınmalıdır. Çocuk bir mesajanlamalıdır. Böylecehuzur duygusuoluşur. Uzlaşmayolu sabırile karşılıklı saygı gerektirir. Her aile kendikoşullarına görekendine özgü yolçizmelidir. Sonuçtahedef, çocuğunmutlu biryetişkin olarakyetişmesine destekolmaktır.
Büyükbabanın sık habersiz ziyaretlerine yanıt vermek, hemyuva düzeninidevam ettirmek hem desevgiyi zedelemedenilerletmek açısındankritik birmeseledir. Habersizuğramalar bazenheyecan verse de çoğu zaman planlarımızıaksatabilir. Bu durumdabaşta sakinüstelik açıksamimi iletişimtesis etmek gerekir. Büyükbabayagelme öncesindenot verilmesininniçin önemliolduğunu sevgiiçten birtonla anlatılabilir. Eğerbuluşma sırasındayanımızda değilsek bu nazikçebelirtilmeli. Büyükbabanınşefkatini takdirettiğimizi ziyaretlerinönceden belirlenmiş olmasınınhem faydalıolacağını belirtmekolanaklıdır. Örneğin hafta sonlarıaçısından sabittek birsaat belirlenebilir. Böylecetaraflar dekendisine göreprogram yapabilir. Habersizziyaretlerin tamamendurdurulması yerine esnek birçerçeve kurmakoldukça sağlıklıdır. Büyükbabaözlem hissediyorsa bu duygu dinlenmeli ve telefonladüzenli görüşmekdesteklenebilir. Sonuçtagaye, ailebağlantıları güçlüsürdürürken herkesin kendi alanınaönem göstermektir.
Aile büyükleri ile çocuğun sağlığı konusunda ortak bir anlayış oluşturmak, aile içi huzur açısından vazgeçilmez bir ilktir. Anne olarak önce kendi beslenme değerlerimizi net bir şekilde ortaya koymak gerekir. Tuzlu cipsler gibi konularda hangi zamanların geçerli olduğunu sakin bir dille anlatmak, yanlış anlamaları önler. Büyükbabalar genellikle sevgisini yemek ikramıyla paylaşmak ister, bu sıcaklığı anlamak faydalı olur. Yazılı bir plan hazırlayıp aile grubuyla paylaşmak iletişimi kolaylaştırır. Özellikle alerjisi olan çocuklarda bu kural öncelikli bir yer taşır. Olumlu bir dille sunulan kurallar, karşı tarafın kendini yetersiz hissetmesini önler. Düzenli tekrarlarla oluşan bu uyum, küçüğün sağlıklı alışkanlıklar edinmesini sağlar.
Televizyon izleme konusu, büyükanne ile yapılan buluşmalarda sıklıkla sürtüşme yaratan başlıklardan biridir. Ailece belirlenen süre sınırının diğer aile üyelerince da bilinmesi gerekir. Günlük ekran süresinin ne kadar olacağını bir cümleyle anlatmak, yanlış beklentileri ortadan kaldırır. Ödev zamanlarında telefon kullanımının hiç olmayacağını hatırlatmak önemlidir. Büyükanne evinde çizgi film gibi alternatifler sunmak, çocuğun ilgisini dengeli tutar. Ziyaretten önce yapılan kısa bir telefon görüşmesi birçok tartışmayı önceden çözer. Kurallar sözlü olarak iletilirse daha kalıcı hale gelir. Dijital cihaz paylaşımları gibi konularda da ortak bir tutum geliştirmek gerekli olur. Aşırı ekran maruziyeti çocuğun ruh halini olumsuz etkileyebilir. Nazik bir tavırla yapılan anlatımlar büyüklerin de işbirliğini artırır. Bu sayede ortak bir ekran kültürü aile içinde güveni korur.
Büyüklerle yaşanan görüş ayrılıkları doğaldır, asıl mesele bunları yapıcı bir dille ele almaktır. Büyükbaba ile görüşürken sert ifadelerden uzak durmak gerekir. Kendi duygularını anlatan dil kullanmak, büyüğün savunmaya kapanmasını önler. Mesela "sen her zaman" yerine "bizim açımızdan" ifadelerini tercih etmek anlamlıdır. Konuşma esnasında yavaş bir ses tonu sürdürülmelidir. Aile üyeleri dinlenmek istediğini bilmelidir. Uygun görülürse konuşmayı başka bir zamana bırakmak daha sağlıklı sonuç verir. Küçüklerin yanında gerilim yaratmamak kritik bir değer taşır. Herkesin kabul ettiği noktaları bulup oradan başlamak çözüm üretmeyi kolaylaştırır. Büyükler yıllarına saygı hissettirildiğinde daha esnek davranabilirler. Nihayetinde amaç kazanmak değil, birliktelik huzurunu korumaktır.
Büyükanne önerileri çoğu zaman faydalı olabilir, ancak tüm konularda kabul edilmesi şart değildir. Bu fikirleri saygıyla sınırlamak adına başlangıçta kendi yaklaşımımızı netleştirmek şarttır. Teşekkür ederek başlayan bir cümle, fikri reddetmeyi daha az kırıcı hale getirir. Bir örnek olarak "önerin için çok sağ ol, biz başka bir uygulamayı tercih ediyoruz" söylemek yeterli olur. Yaşlı bireyler açısından fikirlerinin kabul edilmemesi incitici olabilir. Bu nedenle tercih alınırken sevgi dolu bir dil kullanmak elzemdir. Zaman zaman tavsiyenin belli bölümünü kabul ederek diğer kısmını nazikçe sınırlamak mümkündür. Bu yaklaşım hem sevgiyi korur hem de sınırı net ortaya koyar. Ara ara gelen öneriler adına sakin cevaplar belirlemek işi rahatlatır. Böylece büyükler kendilerini önemli hissettiklerinde sınırlar daha kolay kabul benimsenir.
Hafta sonu günleri nöbet planı büyükanne ile ortaklaşa düzenlendiğinde hem aile için ayrıca büyükler için çok daha verimli bir deneyim olur. Öncelikle tüm tarafların müsait olduğu saatleri belirlemek gerekir. Programı ortak hale getirmek karışıklığı azaltır. Büyükbaba için ağır olmayacak bir süre belirlemek önemlidir. Öğleden sonra saatleri mesela kesin bir yapı çocuğun rutinini devam ettirmeye yardımcı olur. Oyun saatleri gibi kritik düzenler özellikle anlatılmalıdır. Plansız değişiklikler için alternatif bir seçenek belirlemek güven verir. Büyükbaba beraber yapılan düzenli bir dayanışma çocuğa sevgi sunar. Böylece hafta sonu düzeni tüm taraflar açısından fayda oluşturur.
Büyükanne ve büyükbabayla sınır belirlemenin asıl dayanakları
Babaanne ile büyükbabanız samimi bir ilişki sürdürmek her ailenin hayalidir, ancak çizgilerin olmadığı bir ilişki zamanla yorucu hale gelebilir. Sınır koymak, bağı azaltmak anlamına gelmez; aksine paylaşımı sağlıklı tutmanın en önemli yoludur. Öncelikle kendi ihtiyaçlarınızı netleştirmeniz gerekir. Hangi türden davranışların sizi rahatsız ettiğini, neyin zorlandığınızı fark etmek, sınırın hangi çerçevede başlayacağını gösterir. Sonrasında bu beklentiyi karşı tarafa net bir dille iletmek şart. Suçlayıcı bir ton yerine deneyiminizi anlatmak, karşınızdakinin savunmaya geçmesini önler. Şunu bilin ki sınırlar kısa sürede oturmaz; kararlılık gerektirir.
Sık karşılaşılan yanlışlar
Kural oluştururken en sık yapılan hatalardan biri, konuyu uzun süre içinde taşımak ve sonunda büyük bir yaşandığında konuşmaktır. Uzun süredir tutulan öfke, reaksiyonun fazla olmasına neden olur ve yakınların bu durumu anlamasını zorlaştırır. Bir diğer sorun ise beklentiyi ani tüm herkesin önünde dile getirmektir. Bu yaklaşım, yaşlı için küçük düşürücü olabilir ve savunma refleksini güçlendirir. Fazlasıyla yapılan bir diğer hata da değişkenliktir: bugün hoşgörülen bir davranış yarın engellenir ve bu durum yakınınızın kafasını karıştırır. Bunun yanında vicdan azabı hissiyle kararından dönmek de sınırların gücünü zayıflatır. Ne var ki kararlı ve istikrarlı bir çizgi, bir yandan sizin için hem de yakınlarınız için hayli güven verici bir ortam yaratır.
Profesyonel öğütleri
Psikologların genel tavsiyelerden biri, kuralları konuşmadan önce dingin bir an seçmektir. Ziyaret sırasında çatışma yaratmak yerine, özel bir görüşme çok daha verimli sonuçlar verir. Anlatmak istediklerinizi net ve berrak cümlelerle söylemek da önemlidir. Örneğin, "Her hafta sonu bizi beklemeniz beni yoruyor, birkaç haftada bir gelebileceğimizi önermek istiyorum" tarzındaki bir ifade, suçlama içermediği için hayli yapıcı olur. Ayrıca karşı tarafın kaygılarını dinlemek ve hoşgörü göstermek, iletişimi canlı tutar. Uzlaşıya açık olmak da kıymetlidir; tüm talepleri bir anda esnetmek yerine, ufak adımlarla uygulamaya geçmek çok sürdürülebilir olur. Son olarak kendi ihtiyaçlarınızı gözetmek için yardım almaktan sakınmayın; bir aile terapisti ya da saygı duyduğunuz bir arkadaş süreci çok kolaylaştırabilir.
Maliyet ve kaynak konusu
Yaşlı akrabalarınız ile maddi konular zaman içinde dikkatli bir boyut olabilir. Diyelim ki her hafta yapılan harcamalar, ilerleyen süreçte aile bütçesini zorlayabilir. Bu noktada samimi bir iletişim kurmak, hem de aileyi koruyacak hem de akrabalarınızın onurunu incitmeyecek bir çözüm üretmenize yardımcı olur. Ayrıca birlikte bir tür bütçe tutumu oluşturmak da faydalı olabilir. Bir örnek olarak aile içinde ayarlanan sabit bir bütçe ile yardım gerçekleştirmek oldukça planlı ve kontrollü olur. Parasal sınırların açıkça anlatılması de gereklidir; böylece hiç kimse yanlış anlama yaşamaz ve ilişki parasal nedenlerle zedelenmez.
Mevsim ve buluşma planlaması
Yılbaşı ve bayram dönemleri biçimindeki kalabalık zamanlar, büyükbaba ve ziyaret takvimlerini yorucu hale getirebilir. Bu yüzden baştan genel program çıkarmak işinizi düzenli tutar. Hangi aralıklarda bir araya gelmek istediğinizi, hangi programların sizin ihtiyaçlarına uyduğunu değerlendirmek gerekir. Bunun yanında zamansal hastalık durumları hesaba katılmalı; özellikle soğuk aylarında uzun yolculuklar başka sık ve tekrarlı telefon ya da görüntülü görüşmeler tercih edilebilir. Bu şekilde bir çeşit organizasyon hem sizin enerjinizi korur hem de yakınlarınıza oldukça verimli dönem ayırmanızı sağlar.
Fazlasıyla merak edilen sorular
Büyükbaba arasında sınır oluşturmak ilgili en çok sorulan sorulardan biri, bu süreçteki girişimin kırgınlık yaratıp yaratmayacağıdır. Kısaca vicdan azabı duymak oldukça normaldir; yine de bu düşünce kararın hatalı olduğu anlamına gelmez. Sıkça sorulan soru ise yakınların davranışının ne şekilde olabileceğidir. Her büyük farklı karşılık gösterebilir; kimileri çabucak anlayışla kabul ederken, kimileri zaman ayrıca kararlılık isteyebilir. Sizin bakış açınızla en önemli nokta, istikrar çerçevesinde saygı paylaşmaktır. Son olarak sınır belirlemenin birlikteliği zarar vereceği endişesidir. Ne var ki yapıcı diyalogla kurulan çizgiler, bağı güçlendirir; şöyle ki her iki taraf neyi beklediğini anlar ve bu şeffaflık zamanla sakinlik doğurur.